Czym jest przemoc domowa?
Przemoc domowa to jednorazowe lub powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie wobec osoby najbliższej, wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną. Narusza prawa i dobra osobiste osoby doznającej przemocy, w szczególności zagraża jej życiu, zdrowiu, godności, nietykalności, wolności (także seksualnej) oraz dostępowi do środków finansowych. Może również naruszać prywatność lub wywoływać poczucie zagrożenia i poniżenia, także przy użyciu środków komunikacji elektronicznej.
Kto może być osobą doznającą przemocy domowej?
Osoba doświadczająca przemocy domowej to m.in.:
– małżonek lub były małżonek,
– partner lub były partner w związku formalnym lub nieformalnym,
– osoba spokrewniona lub spowinowacona,
– osoba pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym,
– osoba pozostająca w relacji uczuciowej lub fizycznej,
– małoletni doświadczający przemocy lub będący jej świadkiem.
Osobą stosującą przemoc jest pełnoletni, który dopuszcza się przemocy wobec wyżej wymienionych osób.
Świadkiem przemocy jest osoba, która widziała akt przemocy lub posiada wiedzę o jej wystąpieniu.
Formy przemocy domowej
Przemoc psychiczna – poniżanie, izolowanie, groźby, kontrola, wyśmiewanie, ciągła krytyka, narzucanie zachowań, presja emocjonalna.
Przemoc fizyczna – naruszenie nietykalności, np. popychanie, bicie, szarpanie, duszenie, użycie przedmiotów lub narzędzi.
Przemoc seksualna – zmuszanie do aktywności seksualnej wbrew woli, naruszanie intymności, molestowanie.
Przemoc ekonomiczna – odbieranie pieniędzy, uniemożliwianie pracy, niszczenie mienia, kontrolowanie wydatków, zadłużanie rodziny bez zgody.
Zaniedbanie – niezaspokajanie podstawowych potrzeb dziecka, osoby chorej, starszej lub zależnej, brak opieki, jedzenia, leczenia czy schronienia.
Cykl przemocy domowej
- Faza narastania napięcia – rosnąca drażliwość sprawcy, konflikty, poczucie zagrożenia po stronie osoby doświadczającej przemocy.
- Faza gwałtownej przemocy – wybuch agresji, zagrożenie zdrowia i życia.
- Faza „miodowego miesiąca” – sprawca okazuje skruchę, obiecuje zmianę, relacja stabilizuje się do czasu ponownego narastania napięcia.
Każdy kolejny cykl zwykle przebiega szybciej, a przemoc staje się silniejsza.
Pomoc dla osób doznających przemocy domowej
Osoba doświadczająca przemocy ma prawo do bezpłatnego wsparcia, w tym:
- poradnictwa psychologicznego, prawnego, medycznego, socjalnego i zawodowego,
- interwencji kryzysowej,
- ochrony przed dalszym krzywdzeniem (m.in. nakaz opuszczenia mieszkania przez osobę stosującą przemoc, zakaz kontaktu i zbliżania się),
- schronienia w specjalistycznych ośrodkach wsparcia,
- badań lekarskich i zaświadczenia o obrażeniach,
- pomocy w uzyskaniu mieszkania, jeśli osoba doświadczająca przemocy nie ma tytułu prawnego do lokalu.